Als je blijft malen na een gesprek

Er hangt spanning in de lucht. Of je hebt net een gesprek gevoerd dat moeilijk verliep, met je moeder, je zus of je partner. Of je komt uit een meeting waarin het een beetje opliep, over een project dat niet helemaal volgens planning verloopt.

En dan gaat je hoofd aan. Je vraagt je af of je juiste dingen hebt gezegd. Of je niet te kort of kortaf was tegen de ander, of niets hebt nagelaten. Je zoekt bevestiging dat je het goed hebt gedaan. Dat alles oké is.

Of juist andersom: je zoekt de fout bij jezelf. In de stemming die omsloeg, in de ontevredenheid van de ander, in die 'rare' blik die je als afkeuring las.

En dan ga je malen. Blikken interpreteren, woorden wegen, gedrag bekijken, van de ander en van jezelf, tot in de details. Doorspelen wat je hebt gezegd, of had moeten zeggen. Een loop van piekeren waar je zomaar in terecht kunt komen. Om te begrijpen, te analyseren, op te lossen of een volgende keer herhaling te voorkomen.

Meestal ligt het toch net anders, waait het over of is er zelfs helemaal niets aan de hand. Maar in jou heeft zich van alles afgespeeld. Je ging je gedrag, je woorden en de blikken scannen, op zoek naar houvast en zekerheid. Of je merkt in een volgend gesprek dat de ander het heel anders heeft ervaren.

Herken je dat?

Dan is het fijn om te weten dat hier een verklaring voor is, dat je niet raar bent en dat het niets met zwakte te maken heeft.

Waar komt dit vandaan?

Vaak komt dit voort uit patronen die we vroeg hebben aangeleerd. Misschien heb je als kind geleerd je moeder of vader te lezen en je aan te passen aan de sfeer en de stemming. Om jezelf dan kleiner te maken, stil te worden, of juist extra je best te doen om de sfeer te draaien of het te voorkomen voor een volgende keer.

Toen was dat slim. Het hielp je om veilig en verbonden te blijven.

Het laat zich vaak het sterkst zien in relaties met familie: een moeder of vader met wie het lastig is, een broer of zus bij wie je jezelf snel kleiner maakt. Juist daar zijn de oude patronen ooit ontstaan, en daar worden ze het makkelijkst weer aangeraakt.

Maar het blijft er niet bij. Het patroon trekt als het ware cirkels, in je onderbewustzijn. Naar je partner, je vrienden, collega's, naar iedereen die belangrijk voor je is. Hoe meer iemand voor je betekent, hoe sneller die alertheid of zelfs alarm kan afgaan.

Oude snelwegen in je hoofd

Deze patronen reiken ver in je leven en laten hun sporen na. Zie ze als snelwegen: bekende routes die je automatisch neemt zodra je onzeker voelt of aan jezelf gaat twijfelen. De oude ervaringen, vaak onbewust, kleuren dan op de achtergrond je beleving en waarneming in. Soms worden ze nog aangevuld door ervaringen die je later meemaakte en die erop leken.

Dat kost enorm veel energie en geeft veel stress. Vaak zelfs extra stress, onbedoeld en zonder dat je het doorhebt.

Je lichaam doet mee

En wist je dit? Je lichaam reageert op een gedachte vaak alsof het om een echte situatie van gevaar gaat. Ons brein en lichaam maken daar weinig onderscheid in. Je kunt iets alleen maar denken of je voorstellen, en je lichaam zet toch al de stresssignalen in: je adem wordt hoger, je borst of buik trekt samen, je voelt onrust.

En dan gebeurt er iets wat het lastig maakt. Dat gevoel in je lichaam lijkt een bewijs. Ik voel dat er iets mis is, dus er zál iets mis zijn. Zo houden gedachten en lichaam elkaar in een kringloop vast:

spanning → gedachte ("heb ik iets verkeerd gedaan?") → lichaam in alarmstand → het gevoel lijkt de gedachte te bevestigen → nog meer piekeren

Het mooie is: een kringloop kun je ook van twee kanten onderbreken. Via je gedachten, en via je lichaam. Dit gaat niet in één keer en vraagt tijd, maar het kan en je kunt het oefenen.

Dit ben jij niet

Misschien is dit het belangrijkste wat ik je wil meegeven.

Dit ben jij niet. Het is niet dat jij tekortschiet, te gevoelig bent of "er weer eens van alles bij haalt". Het is een oud beschermings- of copingmechanisme in je, dat ooit zijn werk heel goed deed, en nu nog steeds waakzaam is. Het bedoelt het goed. Het wil je beschermen tegen afwijzing, tegen conflict, tegen het gevoel er niet bij te horen. Alleen is de situatie van toen niet meer de situatie van nu.

Dat steeds beter te zien en te begrijpen geeft rust. Je hoeft er niet tegen te vechten, en je hoeft jezelf er niet om te veroordelen. Het is een deel van jou dat nog even geruststelling nodig heeft.

Zacht leren omgaan met jezelf

Hoe meer zelfkennis je hierover opbouwt, hoe meer je jezelf leert begeleiden: zacht, met begrip en empathie. Je leert nieuwe wegen van waarnemen en anders reageren. En net als bij een nieuw paadje in het bos wordt het pas een weg als je het vaker loopt. Dat gaat stap voor stap, elke kleine stap telt.

Een kleine oefening

Probeer dit niet meteen bij de meest drukke gedachten, maar bij de mildere vormen.

Voel je onrust opkomen? Ga je scannen of piekeren over wat je hebt gezegd of gedaan, of dat oké was, of juist fout?

• •Stop even. Check even in bij je adem. Adem in en iets langer uit. Blijf zachtjes bij je ademhaling.
  
• •Leg een hand op je borst, of houd je handen of je eigen arm vast. Voel even hoe dat voelt.
  
• •Vraag jezelf: Is dit nu waar wat ik denk? Weet ik dat zeker?
  
• •Zeg zacht tegen jezelf: Op dit moment is er niets aan de hand. Of, als dat beter bij je past: Ik ben hier, nu. Ik ben er voor mezelf.
  
• •Benoem het, als je wilt: "Ah, daar is mijn oude beschermer weer. Dank je, ik ben er nu zelf."

Voelt een zin niet kloppend? Dan is dat prima. Kies de zin die voor jou wél goed en waar voelt, of laat de zinnen even los en blijf alleen bij je ademhaling.

Dit stoppen, ademhalen en er even bij stilstaan geeft je lichaam het signaal dat het veilig is. Het kan net dat kleine moment zijn waarop er iets verschuift en er een andere energie kan ontstaan. Bewust bij jezelf blijven, met jezelf verbinden en jezelf niet kwijtraken in je gedachten.

Het blijft een oefening, vergeet dat niet. De oude snelwegen zijn snel gevonden en voor je het weet schiet je er onbewust weer in. Maar bewustzijn ontwikkelen schept steeds meer helderheid. Je merkt eerder dat je weer in de oude route zit, en dat geeft je de keuze om af te slaan. Zo leer je op den duur bij te sturen.

Tot slot

Herken je deze patronen bij jezelf? Wat zijn typische situaties bij jou waarin je vanbinnen onrustig wordt, gaat scannen en piekeren? Ik ben benieuwd. Misschien kan alleen het opmerken ervan al een eerste stap zijn.

Merk je dat dit patroon je veel energie kost, of dat het steeds terugkomt? Dan hoef je dat niet alleen uit te zoeken. Als coach kijk ik graag met je mee. Of wil je even een ander perspectief opdoen of iets hierover delen? Je bent welkom om contact op te nemen. Stuur me graag een mailtje: judith@yoursparklyself.com

Wees lief voor jezelf :-).

{Photo: dank aan Alex Eckermann | Unsplash}